UA-64077478-1

Ok

En poursuivant votre navigation sur ce site, vous acceptez l'utilisation de cookies. Ces derniers assurent le bon fonctionnement de nos services. En savoir plus.

  • EN ÇÒ DE CAMELAT !

    Trobat açò dens la Revista Reclams (de Biarn e Gasconha) n° 5-6, de mai-junh 1985. Qu’ei Pèir Palay qui botè en gascon lo relat provençau de Pòl Ruat (‘Lou Felibre di Cigalo’) parescut dens lo son obratge Viure sa vido (1920). Lo tèxte aqueste que’ns conta lo son encontre dab Camelat, a l’escadença d’un viatge dens los Pirenèus, e los lors escambis suu Felibritge; sustot, quin Camelat e descobrí lo Felibritge e quin s’i gahè.

     

     

    En çò de Camelat (1)

    Pèir Palay

     

    “Lo mes d’aost d’abans la guèrra (n.d.r. la de 1914-1918), que’m passejavi hens las Pireneas, qu’avoi la bona idea d’anar tocar la man d’un felibre hens un endret estremat, lo mei haut de la termièra d’Espanha e que començavi la tornejada peu vilatge d’Arrens on demorava lo brave majorau Miquèu Camelat.

    Entad anar tà Arrens, aquò qu’ei causa aisida, quan avetz duas camas e ua lenga; a Lorda que prenetz la bèra linha deu camin de hèr qui trauca per las Pireneas dinc a Pèirahita e d’aquiu enlà dinc a Cauterés o Lus. Mes que cau arrestà’s a miei camin, a la gara d’Argelèrs, e aquiu préner la rota termau qui segueish lo gave d’Asun e la vath d’Aucun. Hens un paisatge miravilhós de frescor e de poesia, dab lo son som deu Pic de Mieidia en vistas, chorrèras, còths ennevats a pèrta de vista, en tres petitas òras a pè qu’arribatz tà Arrens, beròi vilatjòt a 900 mètres de hautor, qui s’esten hens lo verdurèr au pè deu còth d’Aubisca qui mia a Aigas Bonas, en tèrra bearnesa. Que m’avèn dit que Camelat que i tienè un magazin d’especieria; qu’èra donc de bon har de’u trobar en léger las ensenhas. Mes que pòts córrer! Ací, lo monde que’s coneishen tots shens las ensenhas e non prenen pas la pena de hicà’s lo nom sus las pòrtas.

    — Excusatz-me, rensenhatz-me, se’vs platz, la maison de Miquèu Camelat?

    — Lo Miquèu? Reviratz-vse, qu’ètz passat davant; qu’ei la prumèra a man esquèrra en virant lo canton.

    Autanlèu entrat dens lo magazin, que vedoi lo Camelat au son petit burèu de felibre, berret bigordan suu cap, que’m sautà dessús:

    — Eh quin, qu’ès tu! Òh! quina bona suspresa! Mes coquin de nom de nom! Que’m calè escríver, hà’m saber la toa vienguda! Justament la hemna que hè la bugada! Òh, nom de nom de mila! Que regreti! Enfin, que demoraràs; la toa crampa qu’ei prèsta.

    — Parlem pas d’aquò! Doman que serèi a Gerda en çò de Filadèlfa, e doman passat ne sèi pas on.

    E tot d’un temps lo Camelat qu’apèra las soas petitas:

    — Belina, e vòs anar viste díser a la mamà de qui vien d’arribar un amic de Marselha? Magalí, vè-te’n sonar la vesia Margalida, que vienga lèu aprestar un bon disnar!

    — Mes non, no’t destorbes pas tant! Balha’m ua culhera de sopa, ua trancha de jambon e dus ueus a la brasa.

    — Nom de nom de mila! Arribar de tan luenh e càder lo dia qui hèm la bugada! ce disè enqüèra lo brave Camelat.

    Dens lo temps qui la maison èra devath dessús, qui la topia de consèrva d’auca, la deu mèu e la de la confitura e’s descobrivan, e qui s’aprestava un disnar perhumat, lo Camelat e jo que devisàvam de las causas deu Felibritge. Jo, ce’m digó atau, la vocacion deu Felibritge que m’ei vienguda un dia qui crompavi, a la gara deTarba, un petit libe de dus sòus Les Maîtres du Félibrige, per Paul Mariéton (Bibl. popul. H. Gautier). E aquò que m’agradè tant, que voloi léger Las Papilhotes de Jansemin e Mirèio de Mistrau. Qu’aví alavetz dètz e nau ans e cada còp qui podoi amassar souricòts, que’us estauvavi entà’m crompar libes en lenga d’Òc.

     Un bèth dia qu’escrivoi au Mèste Romanilha d’Avinhon que lo Miquèu e volè recéber lo bulletin deu Felibritge e Romanilha que hasó passar la letra au brave Jan Monné, qui n’èra lo baile, dab aquesta nòta:

    — Tè, vejaquí un pichot… Que’s vòu abonar au Felibritge!

    Entà la grana hestejada d’Agen, a la memòria de Jansemin, Camelat que preguè lo son pair de’u balhar vint liuras tà har lo viatge d’Agen, mes aqueste, que tot aquò avejava, que refusè lo sòus au men Camelat qui plorè de hiu tota la jornada, mes lo lendedia, aqueste còp, en recéber la novèla de qu’avè ganhat la permèra jòia, ua medalha d’aur au concors de poesia, qu’estó plors de bonur.

    Mes, entertant, la taula qu’ei aprestada; dauna Camelat qu’a hicat los petits plats dens los grans e qu’a hèit en un torn de man ua ribòta vertadèra: garbura bigordana, consèrva de guit, ua cueisha d’auca, un cibet de sarri, totas sòrtas de gormandisas e qué sèi jo de mei.

    Si per escàs aqueth brave monde avèn sabut la mea vienguda, ne sèi pas çò qu’averén podut fricotar enqüèra.

    Entà jo, qu’ei de dòu har de deishar tan braves amics mes que’m cau pensar de partir per’mor de passar camin dinc a la nueit. Totun, Camelat que’m mia dinc a la capèra de Nosta Dauna de Potèga, qu’ei un deus sèt ancians sentoratges qui hèn la corona felibranca a Nosta Dauna de Lorda; e puish que m’amuisha lo son libièr de felibre, ua tireta plea de medalhas ganhadas hens los concors, e en fin d’aquò que m’acompanha sus la rota dinc a Aucun; que caminam lo long deus camps granius qui van dar recòrtas de las bonas, forratge, e pomas de tèrra.

    — Ah!, ce ditz Camelat, lo Felibritge! Quina bèra causa totun! Tè, espia drin; qu’avem ací aqueste jornalet populari La Votz de la Tèrra en lenga bearnesa natra, qui pareish dus còps per mes, que se’n ven mei de dus mila e l’abonament no’n còsta pas mei de quaranta sòus.

    A Aucun, que’ns hem l’embraçada felibrenca e contents com tot, dens los temps qui Camelat e se’n tornava de cap au son vilatge, jo que prení la rota termau deus Pireneas.”