UA-64077478-1

Ok

En poursuivant votre navigation sur ce site, vous acceptez l'utilisation de cookies. Ces derniers assurent le bon fonctionnement de nos services. En savoir plus.

AUTOANALISI DE IVES ROQUETA III

IVES ROQUETA, III.

 

Ací, Ives Roqueta que’ns conta quin e trebuca en la persona de Malikité, l’arquetipe deu colonizat, susmautat contra l’opression occidentau, lo colonialisme, e quin tanben, occitan, e’s sent eth tanben colonizat. Que’ns parla deu mesprètz e deus crimis d’ua nacion francesa centralista colonialista. La membrança de la Crosada que’n seré la prumèra e terribla manifestacion. Aquera realitat internacionau e nacionau que’u permet de denonciar en medish temps la doxà deu P.N.O, creat per Fontanb e Chamson, l’escrivan francés, provençau, qui com Jean Giono e Camille Jullan, que cridan la mort de l’occitan.

 

« Amour sacré de la patrie » : me calguèt esperar mos trenta ans e l’espèr de recuperar quauque jorn ma patria occitana per me mainar qu’aqueles mots podián èsser pas ridiculs. En 1954, avián pas cap de sens. S’aviám dançat sus ua desfacha de França, èra pas per anar tres ans puèi quilhar naut suls penjals dels Aurés un drapèu que mespresàvem.

A la sorga d’aquel mesprètz i aviá de caras, des rescontres. Los colègas malgaches qu’aviám agut en filò al Colègi de Sèta nos avián ensenhat la violéncia de la repression dins son iscla. Nos èrem satonats un bocin ams los estudiants facistas (disián : nacionalistas) de Monpelhièr a la Ciutat univesritària lo jorn que i venguèron « reglar son compte als metècas », en esperant d’organizar aquela caça sistemica al nha-qué, al raton e al negre que se menèron en vista de totes pel Clapàs silentós e consent. I aviá agut Dellidj, Ben Abylès, mos companhs de pionicitat al Colègi tecnic de Nimes e nòstras conversas mesfisantas, totjorn sus l’Argeria de la guèrra, de l’après-guèrra. E de davant en Khâgne, i aviá Malikité. Gaussó Malifité (de còps disiám Kiassó) que dinc una turna del Licèu pichòt, pacientament, m’aviá fach l’istoric del Colonialisme. Pel primièr còp un jove, com ieu mas d’una autra color de pèl, me desplegava la tièra dels crimes de la raça blanca, e de França mai que mai. La traite, los chaples del Constantinés, los Conquistadores, la revòlta de Toussaint-Louverture, la condicion negra en Africa e de pertot. Quand Kiassó èra partit, ieu l’arrestavi pas :

Sale blanc ! me fasiá.

— Non, disiái ieu. Sale putain de français de merde !

E risiám del metèis rire. E li tornavi :

— Putarassa de França.

Alors, demandava Malikité, colonisés ? Vous aussi ?

Bien entendu, disiái.

E sabiái qu’èra per de rire e tanben qu’èra fons e  seriós. Mas m’enganavi alara al sègle XII, a la Crosada, a una astrada irrversibla nos ligant a França per sempre. Degun m’aviá pas après a m’acarar a uòi. Pensavi pas que las luchas que pensava el per son païs, las poguèssi pensar pel meune…

Devi fòrça a Malikit. Era Sodanés, de çò qu’anava venir lo Malí, patriòta e socialista. Sabi pas çò qu’es devengut. Mai ai agut de novèlas, fa gaire, d’un autre colèga d’aquela epòca. En Avinhon, al PEN… Al Pen ont caliá veire le president francés coar, amanhagar lo representabt ivorian per se mainar consí França abandona pas res de sa manmesa suls païses que « colonizèt ». Gnalega Memé Jérémie, Ivorian, convertit, francofil, me diguèron qu’es devengit una glòria dins son païs d’ont arriba uòi per l’entremesa de Poésie Vivante una desolanta antologia francofòna. La Província es pas solament provençala : es tanben ivoriana. Aval coma aicí se sap donar a París çò que volonta : de Camarga, de buòus, de solèu ; de zebús, de tamtam e d’evòri. Enfin, va plan, aquí per Gnaléga… A Malikité, li disiá :

— Répète, mais en soudanais : la France, c’est historiquement la pire connerie.

— Impossible.

Dins sa lenga, Malikité sabiá pas dire un mot…

Aví pas pensat, tot plan comptat e rebatut, que lo fondator del Partit Nacionalista Occitan èra tocat de deliri ideologic, son biais de tot resòlver definitivament dins sa clòsca e dins lo pus mendre detalh, sas descripcions espectaculosas de son Occitània a venir (tot i èra previst e reglat : la linha de frontièira, las doganas, los sagèls, la recuperacion dels Occitans de Tourcoing o de París, la revelacion de las allocacions per las familhas parlant la lenga d’òc) m’aguèsson pas fach cridar al nonsens e crentar, a cima,  quauqua sinistra trufariá, probable qu’a aquela epòca i aguèssi aderit.

Sens aquel ventolet de foliá que lo P.N.O. faguèt passar sus la capèla occitanista, ni pels signes que lo temps nos fasiá, ne seriám pas ont ne siám ara… Ne seriám pnt Fèlix Castan suplicava l’I.E.O. de tornar l’an passat : al rapòrt de R. Lafont en 1952, un tèxte que cal legir per saber d’ont venèm e de qué nos tenguèt tant de temps d’avançar. Dins las construccions desesperadas dels nacionalistas nòstres passava quicòm coma un crit de santat morala. Qu’es pas la pena de parlar occitan, s’es per maissar : «  Visca la França ! »

A luòc d’aquò lo P.N.O. crida « Independéncia ». Es un sisclal qu’ausiguèri amb ma femna, dins un meeting que se trachava de quicòm mai, es evident… Reconoissi pr’aquò que lo bramal me sembla fòrça mens bèstias que lo discors de Chamson, ieu, mes ortís pels uòlhs. Aiçò per donar un image de perfièch renegat : satisfach. Crenti plan mens lo P.N.O. qu’aqueles fanatics del bilinguisme que refusan a l’occitan lo drèch a venir tornamai una lenga totala amb tot çò que aiçò compòrta de retrogradacion del francés. El nos obliga a resòlver de problèmas que ptanben pausèt mal, mas que pausèt. Los amics de Chamson, felibres e occitanistas, fan mina de creire que i a pas cap de problèma de susvida de la lenga d’òc pr’amor que vièlhs e flacs, afranchimandits, emborgesits, an perdut tot coratge e fisic e mental e tota responsabilitat d’òme e d’escrivan e tota enveja de s’emponhar a de problèmas quins que sián…

 

 

Que seguirà

Les commentaires sont fermés.