UA-64077478-1

Ok

En poursuivant votre navigation sur ce site, vous acceptez l'utilisation de cookies. Ces derniers assurent le bon fonctionnement de nos services. En savoir plus.

LENGA DE DOMAN ?

Lenga de doman ?

 

Dètz ans a que participèi, a Peitius, a un encontre internacionau d’escrivans e poètas d’Euròpa sancèra. Quan arribè lo moment costumèr de la presentacion deus libes e de las signaturas, que’m trobèi au ras d’un escrivan bulgar — deus coneishuts, dont èi malaja, desbrombat lo nom. Que devisèi dab eth durant òras : que cau díser de qu’èram bèth drin a l’estrem e la horrèra que’s sarrava dens aqueth hestenau, non cossirava guaire per nosta isla luenhèca. Au cap de quauques minutas que’m pausè l’etèrna question : « Dens quina lenga escrivetz ? » Que’u tornèi « en occitan » e eth, « la lenga d’òc ? » « Òc, la lenga d’Òc, dens la soa forma gascona ». L’autor qui coneishè com nat la cultura francesa, que m’alarguè de qu’avè lejut, quan èra estudiant a Belgrad, Jaufre Rudel e Vendatorn, dens ua traduccion bulgara, çò qui, que v’ac conhèssi, m’estonè. Lèu, que m’avisèi que la soa faiçon de véder la nosta lenga qu’èra, quin díser ?, unilaterau ; tad eth la lenga d’Òc qu’èra la lenga deus Trobadors e la de Frederic Mistrau. E maugrat la diferéncia dialectau qui dilhèu n’avè pas vist, tad eth qu’èra la medisha lenga. En suberpès, que’u balhè lo men roman e que’m disó : « Efectivament, la vòsta lenga qu’ei com quantas lengas capvath la nosta Euròpa, ua e divèrsa » en hornir « çò qui n’ei pas lo cas deu francés, non ? ».

Perqué e’vs disi aquò, uei ? Perm’or que m’avisi que despuish hèra, un fenomèn centralista e centralizador que torna com un simptòma. En efèit, que s’i tròban monde intelligents e sapients qui desiran a tota fòrça hargar un lenga unica, un « occitan estandard » com disen, suu modèle francés e dilhèu catalan (lo tropisme catalan qu’ei per aquestes trons de mòda), qui seré, fin finala ensenhat aus mainatges capvath tots los país d’Òc. Non soi pas lingüista, mes escrivan, mes totun qu’èi vist trenta ans ad arron e que vei, uei enqüèra, la nosta societat a exprimir un vertadèr troble de cap a çò qui nomam « occitan », per’mor çò qui la dauneja qu’ei, en prumèras, l’ignorància de la màger part deus ciutadans, quan n’ei pas l’arrefús violent de la nosta faiçon de díser e d’escríver la lenga, portat per monde tròp sovent violent dont la tòca ei, a mei anar mei, la desruida de tot çò qui’s hasó de 1945 ençà, tà temptar de sauvar la lenga. Dauvuns qu’apèran aquò los « valencianismes occitans ».

Lo tropisme lingüistic francés — quin la lenga francesa e vad, de d’òra, ua arma deu poder monarchic dens la soa volontat d’unificacion politica de tots los parçans de França ; afranquida perseguida per la republica bonapartista, los 1èr e Second empèris e enfin, per las IIIau, IVau e Vau republicas — que sembla de contaminar inconscientament quants lingüistas nostas qui nolens volens non vòlen o non pòden véder la realitat e las realitats sociolingüisticas dens las quaus essajam de har víver la lenga occitana, que sian gasconas o provençaus. Qu’ei a créder que vòlen hargar ua lenga « hòra-sòu » qui serà, quan los primo-locutors e los locutors formats dens la lenga deu lor lòc de vita e sian partits de l’auta part on s’i parla la lenga deus ànjols, enfin ensenhada a las generacions navèras… Un illusion dejà perduda o un mau-saunei ?

 

Les commentaires sont fermés.